تبلیغات
جهان حقوق - نگاهی به اعسار از پرداخت محكوم به و مهریه
تاریخ : چهارشنبه 27 شهریور 1392 | 07:04 ب.ظ | نویسنده : محمد سواری پور

نگاهی به اعسار از پرداخت محكوم به و مهریه

320 درخواست اعسار از پرداخت محكوم به در دادگستری كل استان رسیدگی شد

جوان دلویی - در شماره قبل به قانون اعسار و به خصوص موضوع اعسار از هزینه دادرسی و چگونگی ارائه آن به محاكم قضایی پرداختیم و اشاره کردیم که طبق قانون، نداشتن دارایی كافی یا دسترسی نداشتن به اموال و دارایی ها برای پرداخت بدهی، اعسار نامیده می شود و كسی كه توانایی مالی برای پرداخت هزینه دادرسی یا محكوم به (آن چه به پرداختش محكوم شده) نداشته باشد، معسر نامیده می شود.به گزارش روابط عمومی دادگستری كل استان در 4 ماه امسال 320 دادخواست اعسار از محكوم به و 34 دادخواست اعسار از پرداخت مهریه وارد دادگستری كل استان شد. در این شماره به اعسار از پرداخت محكوم به و اعسار از پرداخت مهریه می پردازیم كه می خوانید .

مرجع رسیدگی كننده به دادخواست اعسار از پرداخت محكوم به

یك وكیل پایه یك دادگستری می گوید: بنا بر ماده 20 قانون اعسار «مرجع رسیدگی به دعوی اعسار در مورد محكوم به، محكمه ای است كه در ابتدا به دعوی اصلی رسیدگی كرده است و دعوی اعسار در دادگاه محل اقامت مدعی اعسار اقامه خواهد شد.»«محمدعلی عفتی مطلق» با بیان این كه طبق ماده 26 این قانون «حكم رد یا قبول اعسار در مورد محكوم به قابل تجدیدنظرخواهی است ولی قابل رسیدگی فرجامی نیست»، ادامه می دهد: از تاجر دادخواست اعسار پذیرفته نمی شود. تاجری كه مدعی اعسار است باید تقاضای صدور حكم ورشكستگی را به دادگاه بدهد.(افراد كاسب مشمول این قانون نمی شوند.) وی اظهار می دارد: براساس ماده 37 این قانون، اشخاصی كه دارایی نداشته باشند یا دارایی آن ها برای پرداخت تمام بدهی كافی نباشد، اما با درآمد شغلشان بتوانند تمام یا قسمتی از بدهی خود را بپردازند، دادگاه با درنظر گرفتن مبلغ بدهی و عایدات بدهكار و معیشت ضروری او میزان، مدت، عده اقساطی را كه باید داده شود تعیین خواهد كرد و مبلغ محكوم به را تقسیط می كند.

اعسار از پرداخت مهریه

پرداخت بدهی یكی از امور واجبی است كه حتی دین اسلام نیز به آن تاكید كرده است. راه های ایجاد بدهی زیاد است مانند قرض گرفتن مال یا پولی از كسی، نسیه خرید كردن توسط خریدار و خسارت وارد كردن به اموال دیگران كه موجب ایجاد تعهد برای جبران خسارت از سوی فرد می شود.یك وكیل پایه یك دادگستری دیگر می گوید: یكی از انواع بدهی ها كه در روابط مالی زن و شوهر به وجود می آید، پرداخت مهریه از طرف مرد به زن است. مهریه مالی است كه مرد در ابتدای عقد ازدواج متعهد به پرداخت آن به همسرش می شود كه این مال از باب هدیه، بخشش و به گفته قرآن كریم «صداق» است هر مالی مانند: مسكن، خودرو، انجام كاری، پول و مسكن می تواند مهریه باشد. اما در بعضی مواقع مرد توان پرداخت تمام مهریه همسرش را ندارد كه در این صورت باید اعسارش (ناتوانی مالی از پرداخت مهریه) را ثابت كند.«محمد خوراشاهی» عنوان می كند: طبق قانون آیین دادرسی مدنی و قانون اعسار مصوب 1313، معسر كسی است كه به دلیل نداشتن دارایی كافی یا دسترسی نداشتن به اموال و دارایی ها قادر به پرداخت بدهی اش نیست. به طور كلی اعسار به 2 نوع، اعسار از پرداخت هزینه دادرسی و اعسار از پرداخت محكوم به تقسیم می شود.وی درباره اعسار از پرداخت محكوم به می گوید: اگر فردی طبق حكم دادگاه، محكوم به پرداخت مبلغی به طرف مقابل دعوی شده باشد (باید تمام بدهی را به طور یك جا پرداخت كند) و چنان چه مدعی باشد كه توان پرداخت آن را به طور یك جا ندارد باید با طرح دعوی اعسار، تقاضای تقسیط (قسطی شدن) بدهی اش را به دادگاه ارائه كند.وی اضافه می كند: این فرد باید دادخواست تقسیط بدهی را در همان دادگاهی كه رای به پرداخت بدهی اش صادر شده است، مطرح كند و چنان چه طبق اجراییه ثبتی ملزم به پرداخت بدهی (مهریه) شده باشد، می تواند دعوی اعسارش (ناتوانی مالی از پرداخت (مهریه) بدهی) را در دادگاه شهر محل اقامتش مطرح كند.وی اظهار می دارد: بنا بر ماده 23 قانون اعسار، برای اثبات ادعای اعسار از پرداخت محكوم به (مانند مهریه) باید استشهادیه ای به امضای حداقل 4 نفر از افرادی كه از زندگی و وضعیت مالی فرد اطلاع كامل دارند، برسد و نیز در شهادت نامه شهود باید نام ونام خانوادگی مدعی اعسار، چگونگی زندگی و معیشت وی و میزان بدهی و ناتوانی مالی در پرداخت یك جای آن ذكر شود.وی تصریح می كند: دادخواست اعسار از فرد تاجری كه محكوم به پرداخت مهریه همسرش شده باشد، پذیرفته نمی شود و فرد تاجر حق ارائه دادخواست اعسار را ندارد.وی در پاسخ به این سوال كه تكلیف شخص تاجری كه توانایی مالی برای پرداخت مهریه همسرش را ندارد، چیست، می گوید: طبق قانون تجارت، ماده 33 قانون اعسار و ماده 512 آیین دادرسی مدنی، تاجری كه توان پرداخت بدهی هایش (مانند مهریه) را ندارد، باید دادخواست ورشكستگی، به دادگاه ارائه كند كه بعد از صدور حكم ورشكستگی، دارایی تاجر ورشكسته میان تمام طلبكاران به نسبت طلبی كه دارند تقسیم می شود و در این مورد هیچ طلب كاری بر دیگری ترجیح ندارد.

اعسار موقتی است

«خوراشاهی» بیان می كند: حكمی كه برای اعسار صادر می شود و مدعی (اعسار) را از پرداخت محكوم به معاف می كند یا آن را به طور قسطی پرداخت می كند، موقتی است، به این معنا كه فرد مدعی اعسار تا ابد از پرداخت بدهی معاف نمی شود و اگر بتواند با كار كردن تمام یا قسمتی از بدهی خود را بپردازد، دادگاه باتوجه به مبلغ بدهی و درآمد بدهكار و مخارج زندگی اش، میزان، مدت و تعداد اقساطی كه باید آن را بپردازد، تعیین می كند.وی می افزاید: بنا بر ماده 34 قانون اعسار «هر گاه فرد معسر، به پرداخت بدهی اش (به طور كامل یا قسمتی از آن) قادر شود، باید آن را بپردازد.»این وكیل پایه یك دادگستری با اشاره به این كه اعسار بر 2 نوع اعسار مطلق و اعسار به تقسیط است، اظهار می دارد: چنان چه فردی توان پرداخت بدهی خود را چه به طور قسطی و چه به طور یك جا نداشته باشد، دادگاه حكم به اعسار مطلق او صادر می كند، به این معنا كه این فرد توانایی پرداخت بدهی اش را در حال حاضر و در آینده هم ندارد. مانند فردی كه هیچ گونه اموال و دارایی منقول و غیرمنقولی ندارد و هم چنین توانایی كار كردن به دلیل بیماری برای پرداخت بدهی اش ندارد.وی ادامه می دهد: اگر فردی با كار و فعالیت كردن توان پرداخت اقساط بدهی اش را داشته باشد، دادگاه حكم به اعسار به تقسیط را صادر می كند.به گفته وی، چنان چه مردی توان پرداخت مهریه همسرش را به هیچ وجه نداشته باشد، دادگاه حكم به پرداخت اعسار مطلق وی می دهد و اگر توان پرداخت مهریه را به طور قسطی داشته باشد، دادگاه حكم به پرداخت آن به طور قسطی را صادر می كند.وی می گوید: فردی كه معسر نیست اما با حیله و تقلب درصدد دریافت حكم اعسارش شود، به حبس از یك تا 6 ماه محكوم می شود و اگر بعد از صدور حكم اعسار، ثابت شود كه شهود به دروغ شهادت اعسار شخص را دادند، بنا بر ماده 650 قانون مجازات اسلامی و ماده 30 قانون اعسار به حبس از 3 ماه و یك روز تا 2 سال یا پرداخت جزای نقدی از یك میلیون و 500 هزار ریال تا 12 میلیون ریال محكوم می شود.«خوراشاهی» تاكید می كند: طبق ماده 32 قانون اعسار «هركس به طوری بخواهد، برای معسر قلمداد كردن كسی كه معسر نیست، با او تبانی كند یا برخلاف حقیقت خود را طلبكار معسر قلمداد كند و با معسر تبانی كند، به حبس تا 2 ماه محكوم می شود.»وی درباره اعسار از پرداخت مهریه می گوید: اگر مردی تقاضای طلاق از همسرش را به دادگاه ارائه كند، می تواند ناتوانی از پرداخت مهریه همسرش را هم به دادگاه ارائه دهد و این گفته كه اگر شوهر قصد جدایی از همسرش را داشته باشد باید مهریه همسرش را به طور یك جا به وی پرداخت كند، صحت ندارد، چرا كه تفاوتی میان مهریه و بدهی های دیگر نیست و در صورت احراز ناتوانی مالی در پرداخت مهریه، حكم اعسار از پرداخت مهریه برای این شخص نیز صادر می شود.

10 روز زمان برای اجرای حكم

معاون آموزشی دادگستری كل استان در این باره اظهار می دارد: بنا بر ماده 34 قانون اجرای احكام مدنی «همین كه حكم اجراییه به محكوم علیه ابلاغ شد، محكوم علیه مكلف است در مدت 10 روز مفاد آن را به موقع اجرایی كند، یا ترتیبی برای پرداخت محكوم به (مبلغ قابل پرداختی كه به آن محكوم شده) را بدهد.«سیدحسین شاكری» بیان می كند: این ماده قانونی بیان گر این مطلب است كه وقتی شخصی به موجب حكم قطعی دادگاه از فردی مبلغی را طلبكار می شود، این شخص می تواند با تقاضای صدور اجراییه وصول محكوم به (اجرایی شدن دریافت مبلغ طلب) با بدهكار اتمام حجت كند كه بدهی اش را بپردازد، در غیر این صورت طلبكار می تواند از طریق دادگاه برای رسیدن به حقش اقدام كند.وی با بیان این كه وظیفه محكوم علیه (بدهكار) نیز طبق ماده قانونی یاد شده مشخص است، می گوید: در حال حاضر و باتوجه به «قانون نحوه اجرای محكومیت های مالی مصوب 1377»، محكوم علیه حق دارد بلافاصله و بعد از اطلاع از قطعیت رای صادره و صدور حكم اجراییه به جای عمل به تكلیف ماده 34 قانون اجرای احكام مدنی، دادخواست اعسار از پرداخت بدهی را مطرح و آن را ثابت كند. (در دادگاه مطرح كند كه بدهكار است اما به دلایلی مانند شرایط مالی نامناسب، دسترسی نداشتن به اموال كافی نبودن درآمد و... قادر به پرداخت بدهی نیست.)وی ادامه می دهد: فرد مدعی اعسار باید با ارائه دلایلی، معسر بودنش را به اثبات برساند. همان طور كه گفته شد، معسر كسی است كه به واسطه كافی نبودن دارایی یا دسترسی نداشتن به مالش قادر به پرداخت هزینه دادرسی یا بدهی اش نباشد.وی می افزاید: براساس ماده 20 قانون اعسار «مرجع رسیدگی به اعسار در مورد محكوم به محكمه ای است كه به دعوی اصلی رسیدگی كرده است.»«شاكری» می گوید: مدعی اعسار باید، كپی دادنامه های اولیه و تجدیدنظر را با دلایل اثبات اعسارش پیوست دادخواست اعسار از پرداخت محكوم به (بدهی اش) كند.وی با بیان این كه به طور معمول شهادت نامه كتبی حداقل 4 شهود مبنی بر نامناسب بودن وضعیت اقتصادی و مالی مدعی اعسار یكی از دلایل وی از اعسار از پرداخت بدهی اش است، اظهار می دارد: برای این كه خواهان یا مدعی اعسار در زمان طرح دعوی با مشكل اطاله دادرسی یا رد ادعا مواجه نشوند باید شهادت نامه را طبق ماده 23 قانون اعسار تنظیم كند (در شهادت نامه باید نام، نام خانوادگی، شغل، وسیله امرار معاش مدعی اعسار و تمكن نداشتن او برای پرداخت دین یا محكوم به ذكر شود)وی تصریح می كند: در بعضی موارد مشاهده شده فردی كه محكوم به پرداخت مهریه همسرش می شود، ادعای اعسار می كند و شهادت نامه ای را هم پیوست دادخواست اعسار از پرداخت مهریه می کند و آن را به دادگاه ارائه می دهد. اما در جلسه رسیدگی به این درخواست زمانی كه قاضی پرونده از شهود میزان بدهی مدعی اعسار را می پرسد، شهود در این باره اظهار بی اطلاعی می كنند و نیز از میزان درآمد مدعی اعسار هم اطلاعی ندارند، در این خصوص ادعای این فرد بدون دلیل شناخته و مردود اعلام می شود.وی تاكید می كند: امكان دارد كه در بعضی مواقع، بدهكاری فردی بیشتر از درآمد و دارایی كه دارد باشد كه می تواند با ارائه كردن فهرستی از درآمد و دارایی اش ادعای اعسار كند و دادگاه نیز با پذیرش ادعایش چگونگی پرداخت بدهی اش را باتوجه به میزان درآمد و اموالش معین می كند.وی خاطرنشان می كند: چنان چه بعد از پذیرش ادعای اعسار از طرف شخصی ثابت شود كه شهود به طور عمد شهادت دروغ به طور كتبی یا شفاهی دادند، علاوه بر این كه حكم اعسار فرد بی اعتبار می شود، شهود نیز به مجازات قانونی محكوم می شوند.معاون آموزشی دادگستری كل استان می گوید: هر گاه معلوم شود بعد از صدور حكم اعسار، از معسر رفع عسرت شده (معسر قادر به پرداخت بدهی اش شود) و هم چنان از حكم اعسار استفاده می كند، به تقاضای محكوم له (طرف مقابل وی) تحت تعقیب قرار می گیرد و به حبس محكوم می شود.وی اضافه می كند: از حقوق و مزایای كاركنان سازمان ها و موسسه های دولتی یا وابسته به دولت، شهرداری ها، بانك ها، شركت ها و بنگاه های خصوصی و... در صورتی كه در دادگاه محكوم به پرداخت مبلغی به طرف مقابل شوند و چنان چه وی همسر و فرزند داشته باشد، ربع آن در غیر این صورت ثلث آن برای پرداخت بدهی شان توقیف می شود.




طبقه بندی: مطالب حقوقی،